سلام

خوشبختانه، هنوز در برخی شهرهای ایران محله‌ها مکان رویدادهای جذاب و خاطره‌انگیز هستند. مثلا در برخی شهرهای حاشیۀ کاسپین عروسی‌ها در ساعات میانۀ روز در فضای باز محله‌ها برگزار می‌شود، یا در برخی شهرهای استان‌های غرب کشور آیین‌های مرتبط با جشن و سرور در محله‌ها برگزار می‌شود. در خراسان و بلوچستان نیز کوچه‌های برخی شهرها مکانی هستند برای مولودی‌خوانی و مراسم های دیگر. برگزاری مراسم محله‌ای به شادابی اجتماعی و آرامش محیطی کمک می‌کند و از حجم بزه اجتماعی و خلاف‌های فردی کم می‌کند. این رویدادها و مراسم می‌توانند برنامه‌ریزی‌شده و طبق جدولی خاص باشند. مثلا برگزاری جشن انار یا جشن مهرگان و امثال این‌ها. مهم‌ترین مساله آن است که این مراسم شکل و ساختار دولتی به خود نگیرد و توسط خود مردم محلی تدارک و اجرا شوند. تجربه نشان داده، این مراسم‌ها اگر از حوزۀ تصمیم و اجرای مردم خارج شوند و تبدیل به مراسم دولتی شوند، عملا از حس و جوهر اصلی خود تهی می‌شوند. دولت‌ها و نهادهای عمومی شهر تنها از حیث ایمنی مراسم ممکن است مفید باشند، هرچند این‌همه مراسم غیردولتی و محلی که در کنج‌وگوشه کشور برگزار می‌شوند و موجب شادابی محیط و انسجام محلی هستند، عموما مشکل ایمنی نداشته و ندارند. با این‌حال، حمایت سازمان‌های عمومی می‌تواند در مواردی به تداوم و مفیدیت مراسم کمک کند و شاید، حتی، آن مراسم را از سطح محلی و بومی به سطح ملی و کشوری ارتقا دهد.

 

 

اما، در این‌جا، سؤال این است: حال که در بسیاری از شهرهای ما این نوع مراسم از سطح کوچه و محله جمع شده‌اند و به مکان‌های عموما بسته منتقل شده‌اند، کدام سنخ از مراسم‌ها می‌توانند جایگزین شوند و محله را تبدیل به مکانِ رویداد بکنند. مثلا، اگر در شهرهایی مثل کلاردشت و آبادی‌های طالقان عروسی‌های مردم کم‌کم از سطح کوچه‌ها جمع می‌شوند و به تالارها و خانه‌ها می‌روند، آیا مراسم دیگری می‌تواند جایگزین آن‌ها شود؟ هرچند جریان عکس این مورد هم وجود دارد. مثلا مراسم دهل‌زنی گروهی در محله‌های آبادی‌های کردستان رسم دیرین نیست، یا حداقل به این وسعت وجود نداشت، ولی امروز تبدیل به یکی از جاذبه‌های فرهنگی و اجتماعی این خطه شده‌است. با این‌حال، به فرض نبود سابقه و سبقه رویدادهای محلی در یک شهر، می‌توان بهانه‌هایی برای پرکردن کوچه با مراسمی که اهالی را دور هم جمع کند، پیدا کرد. مثلا برپاکردن نمایشگاهی از اسناد و مدارک تاریخی مردم بر دیوارهای یک محله. هرچند نه در شکل واقعی و اصل سند، عکس یا کپی آن‌ها. یا برپایی نمایشگاه نقاشی و عکاسی کودکان محله بر دیوارهای یک محله. برپایی جشن و موسیقی به مناسبت‌های ملی یا آیینی با حضور و اجرای اهالی یک محله. و بسیاری بهانه‌های دیگر، فقط با یک هدف: شادابی مردم!

بهروز مرباغی
سرمقاله نشریه اردیبهشت اودلاجان شماره ۳۴۶