اگر قرار است در آینده نزدیک یا دور مردم اختیار شهرها را به دست خود بگیرند، مقیاس شهر و مقیاس ابنیه بسیار مهم است. هرچه مکان زیست ما بزرگ‌تر و پرجمعیت‌تر باشد دید وسیع‌تری خواهیم داشت. این موضوع عجیبی نیست. درعرف و رفتار عمومی مردم هم این اصل مطرح‌است اما با ادبیات خاص خود. همین‌که برخی را«شهرستانی» می‌نامیم از همین گزاره واقعی و مهم نشان دارد. پایتخت‌نشین، در افواه عمومی، یعنی منورالفکرتر از آنی که در شهرستان است. از ظواهر امر که بگذریم، همین‌که در یک شهر زمین خدا هدر داده‌نشده، به مردم حس انسانی بهتری می‌دهد چرا که احساس می‌کنند محیط زیست را پاس می‌دارند و توسعه‌گرا هستند. در مطالعات توسعه، و بالاخص در بحث معماری وشهرسازی پایدار، اگر عمیقا مورد بررسی قرار گیرد، معماری پایدار به داشتن حوض در حیاط و گل‌وبلبل اتلاق نمی‌شود. مهم آن است‌که ما چقدر در حفظ میراث گذشتگان به عنوان عاریتی برای آیندگان نقش و سهم داریم. بر این اساس، هرچه کم‌تر زمین زیر بار بتن و آسفالت برود، آینده بهتری برای مردم خواهدبود. با این باور، امروز،در معماری و شهرسازی مدرن رفتن به ارتفاع مقبول‌تر است تا گسترده‌شدن در سطح. بحث‌هایی مثل «شهر در باغ» هم ریشه در این باور دارد که نباید زمین را از بین برد. پس معماری و شهرسازی سهم خود را در تربیت اجتماعی و بینش توسعه‌گرا دارد که نباید از آن غافل شد.

بهروز مرباغی
سرمقاله نشریه اردیبهشت اودلاجان شماره ۲۷۴