سلام

موضوع درودیوار شهر و حق مردم بر شهر، موضوع مهمی است که ریشه در تفکرات و مبانی نظری جامعۀ مدرن و حقوق شهروندی دارد. تبلیغات تجاری امروز امری رایج در شهرها است. تفاوت در این است که در برخی کشورها نظم و نظام دارد در برخی دیگر نه! اما در همۀ کشورها، تابع نظم یا بی‌نظم، تبلیغات خیابانی هزینه دارد. ذینفعِ تبلیغ باید بابت فضایی که در شهر اشغال می‌کند، هزینه‌ای به شهرداری بپردازد. تا اینجا، موضوع قابل فهم است. اما مساله‌ای که در جوامع پیشرفته، در دهه‌های اخیر، مطرح است، نمایندگی مردم شهر توسط شهرداری است. مردم می‌گویند چرا ما باید منظرهایی را تحمل کنیم که سودش را شهرداری می‌گیرد؟ دیده و روان ما چرا باید وجه‌المصالحه درآمد شهرداری باشد؟ موضوع حساس‌تر می‌شود وقتی که سوژه تبلیغات مورد اعتراض هم باشد. در بسیاری از جوامع هنوز ممنوعیتی برای مصرف مشروبات الکلی و استعمال دخانیات وجود ندارد و به همین خاطر، تبلیغ این اقلام هم ممنوع نیست. برای بسیاری از خانواده‌ها که کودک و نوجوان دارند، این نوع آگهی‌ها مطلوب نیست و با اخلاقیاتشان سازگاری ندارد. می‌گویند چرا باید فرزندان ما در معرض تبلیغات مضر قرار بگیرند و شهرداری به درآمد برسد. بگذریم از این چالش بزرگ‌تر که برای بخشی از افراد جوامع مورد نظر، این نوع تبلیغات سبب‌ساز حساسیت مذهبی و اعتقادی هم هست.

 

 

پس، به اشکال مختلف، پوشاندن فضاهای عمومی شهر با آگهی‌های تجاری، از هر سنخ و شکل که باشند، مورد تاییدو وفاق عمومی مردم نیست. پس چه باید کرد؟ آیا باید هرنوع تبلیغ و آگهی شهری را حذف یا ممنوع کرد؟ اگر چنین شود، چه جایگزینی برای درآمد حاصل از فروش فضای شهری برای تبلیغات برای شهرداری می‌توان پیشنهاد کرد؟ بالاخره، شهرداری‌ها، بخصوص در کشورهای صنعتی، روی این درآمد حساب کرده‌اند و بخشی از بودجه خود را با آن تامین می‌کنند. می‌گویند اگر این منبع حذف شود باید از طرق دیگر، از جمله وضع مالیات یا عوارض جدید بر مردم کسری بودجه را تامین کرد که فشاری است بر اقتصاد خانواده و شهر.

در کنار این دو طرف، مردم و شهرداری، ذینفع دیگری هم هست که زور و امکاناتش کم از نهادهای رسمی نیست: بازار تبلیغات تجاری. در بسیاری از کشورها، به ویژه در اروپا و آمریکا، بازار آگهی و تبلیغات تجاری بازار بسیار وسیع و متنوعی است. ذینفعان این بازار طیف وسیعی از هنرمندان، تولیدکنندگان محتوا، صنعتگران، بانک‌ها و پیمانکاران و کارگران را دربرمی‌گیرد. حذف یا ممنوعیت تبلیغات تجاری از فضاهای شهری، این طیف وسیع را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد که بسا ممکن است سبب بروز آشفتگی‌هایی در بازار نیروی کار شود.

چه باید کرد؟ مرز بین منافع عمومی مردم با منافع نهادهای مدیریت شهری و ذینفعان مستفیم و غیرمستقیم تبلغات تجاری کجاست؟

بهروز مرباغی
سرمقاله نشریه اردیبهشت اودلاجان شماره ۳۵۰