یک روز آرین عطارپور این‌ها را دید و گفت حیف است این کار نیمه بماند. افتاد به تقلا. حنیف شهپر راد به عهده گرفت فیلم را تدوین کند، بعدش شاهین اشرفیان با عشق و محبت برایش موسیقی متن نوشت و میثم آذرراد هم پوستر را زد. خود آریان عطارپور هم اصلاح رنگ و صدا را انجام داد. همه دلی و بدون هیچ بده‌بستان مالی! الان هم نخستین نمایش عمومی آن را شاهدیم. معلوم نیست ارشاد اجازه دهد به نمایش درآید یا نه؛ مهم آن است که این مستند ساخته‌شد».

این داستان از یک جهت بسیار مهم است: می‌شود فیلم مستند ساخت بدون کارفرما و اسپانسر! عاملی که عموما دست‌وبال هنرمند را می‌بندد و محتوا را اسیر خواست‌های غیرفرهنگی و گاه ضدفرهنگی می‌کند. حال با مصداق فیلم باباکرم، می‌شود انتظار داشت مستدسازان در کنار سفارش‌هایی که از کارفرمایان و حامیان مالی می‌گیرند، فیلم‌هایی هم به خواست خود و بدون آقابالاسری بسازند. این همان جریانی است که سینمای مستند را نجات می‌دهد و شاهکارهایی را به وجود می‌آورد که جریان‌ساز باشند. مبارک است!

کارشناسانی که نمی‌دانند!

موضوع باباکرم، در هر حال، از آن دست قصه‌های پر رمزوراز است. درست مثل ملانصرالدین که هنوز هم معلوم نیست این شخصیت آیا واقعی است یا حاصل هنر و شخصیت‌پردازی یک هنرمند؟ کدام هنرمند؟ از کدام تیره و تبار. درباره باباکرم هم حرف و حدیث زیاد است و کارگردان این پیچیدگی را وقتی عیان می‌کند که از کارشناسان نام‌آشنای مثلا تهران‌پژوه و مورخان و دست‌اندرکاران موسیقی درباره باباکرم می‌پرسد و آن‌ها با لحن و صرف‌ونحو کارشناسانه (!) پاسخ‌هایی می‌دهند که نشان ندهد هیچ اطلاعی از موضوع ندارند. به اصطلاح، می‌پیچانند! در روند جستجوها، در نهایت معلوم می‌شود باباکرم کی بوده و چه اولاد و بازمانده‌هایی در تهران دارد. به قول معروف، معما چون حل شود، آسان شود. در این‌جا، این پرسش برای تک‌تک مخاطبان پیش می‌آید، کارشناسانی که با قیافه حق به‌جانب جلو دوربین قرار می‌گیرند و حرفی بیش از شایعات رایج درباره باباکرم را تکرار می‌کنند، آیا واقعا خود را کارشناس می‌دانند؟ به هرحال، مستند باباکرم ضمن آن‌که گره کور شناخت شخصیت واقعی باباکرم را می‌گشاید، با این حال نمی‌کوشد قصه‌هایی را که مردم برای او ساخته‌اند به کل به هم بریزد.

اسطوره‌سازی یا اسطوره‌شکنی؟

یکی از مخاطبان معتقد است «فیلم بخشی از تاریخ اجتماعی ما را روایت می‌کند. به بحث اسطوره‌سازی هم می‌پردازد که در جامعه ما امری ریشه‌دار است. در برخی جاها، در اسطوره‌سازی دچار گرفت‌وگیرهای تاریخی شده‌ایم. هرچند اسطوره، گاه، با اغراق است که پذیرفتنی می‌شود؛ ولی ممکن است باعث شود اصل قضیه را گم کنیم». این مخاطب، در ادامه، با اشاره به سکانس‌هایی از فیلم معتقد است: «شخصیت این آدم به صورت کامل برای ما روشن نشد. شاید این تصور زاده تفکر و احساس اسطوره‌سازی است تا واقعیت». و نهایتا از کارگردان می‌پرسد: «آیا خارج از چارچوب اسناد و داده‌هایی که در فیلم ارائه کردید، خود شما می‌توانید شخصیت کامل باباکرم را برای ما تعریف کنید؟ به این شناخت رسیده‌اید؟»

کارگردان معتقد است علی‌رغم داده‌های فراوانی که به دست آورده و در راش‌ها ضبط هستند، اصراری بر زدودن برخی افسانه‌ها درباره باباکرم را ندارد. بالاخره، مردم، راست یا دروغ، چهره‌ای از باباکرم ساخته‌اند که زیبا و دوست‌داشتنی است. بهتر نیست این چهره همین طور بماند؟ هرچند، هنوز هم ابهامات بسیاری درباره شخصیت و زندگی باباکرم وجود دارد.