سلام

در هر محله، بسته به وسعت و جمعیت آن، هر روز ده‌ها مساله و اتفاق ممکن است وجود داشته‌باشد. بخشی از این اتفاقات شخصی و خانوادگی است و بخشی دیگر در مقیاس محله و عمومی. در حال حاضر این رویدادها و درخواست‌ها، به‌صورت موردی‌و توسط تک‌تک افراد به شخص یا اداره و سازمانی ارجاع داده می‌شود و گاه به‌صورت عادی و گاه به‌صورت اضطراری مورد بررسی و قضاوت قرار می‌گیرد. مثال بزنیم: اختلافی بین زن و شوهر یک خانواده‌است. این اختلاف اگر با درایت طرفین حل نشود یا به حکمیت می‌رود یا به دادگاه. در محله ممکن است بین دو خانه سر مالکیت دیوار مشترک یا آب انبار مشترک اختلاف ایجاد شود. کی باید مساله را حل کند؟ دادگاه؟ یا نهادی دیگر. آسفالت یا کفسازی محله خراب شده و در بارندگی‌ها موجب آزار اهالی است. کی باید دنبال حل مشکل باشد؟ تک‌تک افراد؟ یکی‌از آموزگاران مدرسه محله بچه‌هارا اذیت می‌کندو رفتارش به‌گونه‌ای است که اغلب بچه‌ها دوست ندارند مدرسه بروند. کی باید موضوع را پیگیری کند؟ تک‌تک اولیا؟ شهرداری در نظافت محله جدی نیست، اداره برق مواظب چراغ‌های کوچه نیست، پلیس علاقه زیادی به درگیری با معتادها و دزدهای محله ندارد. ورزشگاه محله عموما تعطیل است و وسایل ورزشی آن ناکافی است. و هزاران مساله و موضوع دیگر. این‌هارا کی باید پیگیری کند؟ تک‌تک افراد محله؟

 

 

 

قبل از ورود به پاسخ این پرسش، به یاد بیاوریم که با نخستین دوره انتخاب رئیس بلدیه تهران درابتدای سلطنت رضاشاه، توامان، انجمن بلدیه تشکیل شد و رئیس بلدیه تحت فرمان و نظارت آن قرار گرفت. در حقیقت این انجمن پلی شد بین مردم و بلدیه. امروز، پس از یکصد سال، آیا پلی بین مردم و شهرداری وجود دارد؟ چرا باید هرکس هر مشکل یا درخواستی دارد مستقیما به شهرداری یا اداره مربوطه مراجعه می‌کند؟ نمی‌شود در هرمحله شورا یا نهاد انتخابی مشابهی وجود داشته‌باشد و این نهاد مجموع مطالبه‌ها را بررسی و دسته‌بندی کند و آن‌هایی را که در ید اختیارات خودش نیست به سازمان یا نهاد مربوطه ببرد و پیگیری کند؟ چنین نهادی به خاطر تسلط بر قوانین و آشنایی با زبان مجریان در ادارات، بهتر از هرفرد عادی می‌تواند موضوع مطالبه یا مشکل را به نهاد مسئول برساند و پیگیر پاسخ و راه حل باشد. این شورا یا نهاد در محله‌ها و شهرهای ما سابقه دارد و اهالی محل برای هر مشکلی راه کلانتری و بلدیه را در پیش نمی‌گرفتند و بسیاری از مسائل به صورت «کدخدامنشی» بین مردم و بین مردم و دولت تعیین تکلیف می‌شد. ریش‌سفیدان و معتمدین محل مرجع و ملجا مردم بودند و مسائل را حل می‌کردند. امروز نهاد یا سازمان مدنی جایگزین این معتمدان شده. تفاوت این روش با قدیم در آن است که اعضای شورا یا نهاد محلی توسط خود اهالی برحسب دانش و توانایی فکری و اجتماعی‌شان انتخاب می‌شوند.

بهروز مرباغی
سرمقاله نشریه اردیبهشت اودلاجان شماره ۳۱۴