سلام

خیلی‌ها بر این باور هستند که شهر را دولت یا شهرداری می‌سازد. اینان شکل بیرونی و ظاهری کار را می‌بینند. استدلال‌شان این است که طرح جامع و هر طرح کلان شهر را دولت تهیه می‌کند و مدیریت شهری آن را اجرا می‌کند. تا این‌جا، حرف نامربوطی نیست. ولی این طرح کلان شهری چگونه تهیه می‌شود؟ در عرف شهرسازی مدرن، تهیه هر طرح شهری کلان منوط به یک اصل مهم است: برآوردن نیازو حتی خواست مردم. اگر در یک طرح کلان شهری، مثلا، عرض معابر را تغییر می‌دهند، بهانه و مستمسک آن رفع نیاز مردم است. اگر بخشی از حریم شهر را وارد محدوده قانونی شهر می‌کنند، در ظاهر برای ارضای خواست مردمی است که در آن پهنه‌ها خانه و کاشانه برای خود ساخته‌اندو برای بهره‌مندی‌از زیرساخت‌های شهری باید وارد محدوده قانونی شوند. این بخش قانونی و عرفی شهر است ولی هریک از ماها به شکلی خاص و شخصی در شکل‌گیری شهر نقش داریم. ازنمای ساختمان گرفته تا تشکیل کمیته‌هاو شورایاری‌ها و دیگر تشکل‌ها. ما حتی با انتخاب مکان شغلی خود بر شهر تاثیر می‌گذاریم. راسته‌ها و محورهای خاص شهری موید این امر است. اما چرا ما به این تاثیرگذاری واقف نیستیم؟ این عدم وقوف به نقش و تاثیرمان بر شهر چه تبعاتی دارد؟ طبیعی است اگر متوجه شویم چه نقش موثری در ساخته‌شدن شهر داریم، متوجه مسئولیت‌های خودمان می‌شویم. از یک شهرنشین بی‌تفاوت تبدیل به یک شهروند فعال و مطالبه‌گر می‌شویم. حداقل نتیجه این تحول آن است که از انسان نق‌زن پیشامدرن به انسان مسئول و توسعه‌گرا می‌رسیم.

 

پس ارزش خودرا بدانیم و در شکل‌گیری شهر سهیم شویم. شهرهای آینده نزدیک، بلا استثنا، شهرهای جهانی خواهندبود. شهر جهانی هم شهری است که توان بده‌بستان با دیگر شهرها را داشته‌باشد. برای این کار باید چیزی برای عرضه داشته‌باشد. من و شما که در شکل‌گیری شهرمان نقش داریم، برای آن روزها چه فکری کرده‌ایم و چه برنامه‌ای داریم؟ فرض کنیم همین تهران ما در بیست سی سال آینده چه چیزی را در ترازوی بده‌بستان جهانی خواهدگذاشت؟ این چیز لزوما و قطعا کالا نیست. می‌تواند کالا باشد به شرطی که مزیت خاص داشته‌باشد. اما شهر می‌تواند فرهنگ مدنی شهری خود را در ترازو بگذارد. می‌تواند داشته‌های هنری خود را سهیم شود. تهران می‌تواند برند خود را با جهان سهیم شود. اما این برند چیست؟ من و شما درتولید این برند چه نقشی داریم. چرافکر می‌کنیم دولت‌و بخش عمومی باید شهر را بچرخاند. چرا اداره شهر دست خود ما نباشد؟ ما چه کم از آن مدیر دولتی داریم؟ فقط یک امضا و یک پست! در عوض ما فکر بازتر و تجربه زیسته عمیق‌تری داریم. چرا این دانش و توانایی را به شهر تزریق نکنیم؟ شهر را شهروندان و آنانی می‌سازند که به این مسئولیت واقف هستند. از آنان باشیم!

بهروز مرباغی
سرمقاله نشریه اردیبهشت اودلاجان شماره ۲۸۹