در یکصد و پنجاه و هفتمین شب فیلم خانه اردیبهشت اودلاجان، مستند «خور بر کرانه کویر نمک» ساخته مهدی باقری (۱۳۹۷) از مجموعه «خاطرات روستا» به تهیهکنندگی فرهاد ورهرام به نمایش درآمد. این مستند درباره شهر خور است، جایی که تقریباً همه ساکنانش اهل شعرند و دیوان یغما در اکثر خانهها یافت میشود. باقری در مسیر ساخت فیلم با رضا شایگان، فرزند شاعر محمد شایگان و از بازماندگان نسل قدیم خور، آشنا میشود که راهنمای او در این پروژه میگردد. خوششانسی باقری موجب کشف منابع نابی چون فیلمهای خانوادگی قدیمی از سال ۱۳۵۳ میشود که تاکنون دیده نشده بودند. آشنایی با شایگان نیز از طریق دخترانشان در اتریش شکل میگیرد که ارتباطی معجزهوار برای این پروژه فراهم میآورد.
در روزگاری نه چندان دور، مسیر حرکت کاروان از اصفهان و یزد به مشهد، از حاشیه شرقی سمنان، خور، رد میشد. در آن زمان، خور هنوز آباد بود، درختان خرما داشت و کارگاههای خدماتی. و البته شعر و هنر. عبور مسافر و کاروان از این پهنه، بهخودی خود نوعی تبادل فرهنگی و آمیختگی مدنی را سبب میشد. به همین دلیل، حتی معماری خور هم خاص بود. همینطور مراسمها و مناسک آیینی خور هم ویژه بود. الان هم، بسیاری از گردشگران برای دیدن مراسمهای عاشورا و تاسوعا به خور میروند.
متاسفانه، با کشیدهشدن راههای مواصلاتی جدید و سلطه خودرو بر جادهها، در کنار تغییر اهمیت و ارزش هریک از شهرها و آبادیهای مسیر، این محور ارج و قرب خود را از دست داد. نخلها، عموما، سوختند، معماری اصیل کمرنگ شد و مراسمهای محلی و آیینی هم فروغ گذشته را ندارند. امروز مردم هستند و خاطرات گذشته. و ما، مخاطبان مستند «خور بر کرانه کویر نمک» خاطرات را میشنویم و خور را به تماشا مینشینیم.
