مستند آریان عطارپور، در ۲۱ دقیقه، روایتی بسیار ناب و جذاب از مسائل و عواطف انسانی در کوران جنگ دارد. بی‌آن‌که به ورطه احساسات و ملودرام بلغزد. او بر اساس پیامک‌هایی که یک زن و مرد در روزهای جنگ باهم ردوبدل کرده‌اند، تصویری از زندگی عادی مردم در آن روزهای مزخرف ارائه می‌دهد. 

فارغ از این‌ که جنگ است و رادیو و تلویزیون شعارها و خبرهای آن را در بوق کرده، یک مرد با یک زن در حال تبادل پیام هستند برای مثلا نردِ عشق باختن. انگار جنگ و مصیبتی نیست! آن را در حد یک مزاحم حس می‌کنیم که آرامش مردم به به هم می‌ریزد. نکته جالب این است که این نرد عشق باختن هم چندان پاکیزه و بی غرض و مرض نیست. مرد آن خلوص و صداقتی را که ابراز می‌کند، ندارد! کارگردان نخواسته مظلوم‌نمایی کند و جنگ را عامل جدایی‌ها و بدعهدی جلوه دهد. تکرار چندپاره عبارت «جنگ فقط یک بهانه بود» از زبان زن، بیانگر این نگاه است.

نفرین بر جنگ!

مستند«تاقبل ازنتانیاهو من آشغال‌ترین فرد دنیا بودم» به خوبی می‌تواند در دسته فیلم‌های انسانی ضدجنگ قرار بگیرد. همان‌طور که وقتی به آیین تشییع جنازه به گورستان می‌رویم میل به زندگی در وجود ما بیشتر می‌شود، جنگ هم میل و خواست آرامش را در وجود ما شعله‌ور می‌کند. عطارپور با چنین نگاهی به روایت جنگ پرداخته و هرلحظه مخاطب را به طرح این پرسش می‌کشاند که «نمی‌شد جنگ نباشد!؟ نفرین بر جنگ که اجازه نمی‌دهد زندگی عادی داشته‌باشیم.

مستند بلند «بچه اودلاجان» از منوچهر مشیری، در ۷۰ دقیقه به زندگی و کار مرحوم حسین شاه‌حسینی، از عاشقان و پیروان دکتر مصدق می‌پردازد. شخصیتی که به‌قول سعید رشتیان، تهیه‌کننده مستند، «همیشه پای کار بود». کسی که زندگی خود و خانواده‌اش را وقف فعالیت در راه خدمت به آزادی مردم ایران کرد.

 فیلم نمی‌کوشد او را از وجه سیاسی و اداری‌اش تصویر کند. تلاش دارد او را به مثابه فردی معرفی کندکه در این جامعه زندگی عادی دارد و اگر آلوده سیاست است، آن را به داخل روابط انسانی‌اش نمی‌کشاند. طبیعی است رفتن به سراغ شحصیتی که نام‌وآوازه‌ای دارد، کار ساده‌ای نیست. ولی این مستند موفق است.

روز تولد دختر!

حامده شاه‌حسینی اخلاق مردمی و ایرانی پدر را چنین تعریف می‌کند: «پدر در تیم راگبی ایران بازی می‌کرد. روزی که با تیم انگلیسی مسابقه داشتند، ملی‌شدن نفت اعلام شد. همین امر سبب شد بچه‌ها با انگیزه زیادی مقابل انگلیس بازی کنند و در نهایت تیم راگبی انگلیس را شکست دادند. برای پدر این بازی خیلی خاطره‌ساز شد». 

حامده اضافه می‌کند: «پدر همیشه روز تولد مرا خیلی دوست می‌داشت و اغلب می‌گفت آن روز بهترین روز زندگی‌ش است. اما وقتی، روزی، از پدر پرسیدم بهترین روز زندگی‌ش کدام است، به بازی راگبی با انگلیس اشاره کرد!». درون‌مایه فیلم «بچه ادولاجان»شبیه درون‌مایه فیلم «مصدق» است که توسط هدی صابر کلیدخورد و توسط فرهاد ورهرام به پایان رسید. در آن‌جا مصدق را می‌بینیم که در قلعه احمدآباد است با تعدادی خدم و آشنا و زندگی روزانه و عادی دارد. فیلم اصلا به چهره سیاسی و صدارتی او نمی‌پردازد. در مستند «بچه اودلاجان» هم بنا بر آن است‌که زندگی شخصی و خانوادگی مرحوم حسین شاه‌حسینی در مرکز توجه باشد نه کارکتر سیاسی و حزبی او. این را هم می‌دانیم این مستند زمانی ساخته شد که او فوت کرده‌بود و دستش از دنیا کوتاه بود.